Tiếng Gà Trưa Bên Mái Nhà Cũ

# Tiếng Gà Trưa Bên Mái Nhà Cũ Có những ký ức không cần ai gọi mà vẫn tự trở về. Chỉ cần một buổi chiều gió đổi hướng, một mùi khói bếp bay ngang, hoặc một tiếng rao xa lẫn trong tiếng xe, lòng người bỗng mở ra một cánh cửa cũ. Sau cánh cửa ấy là tiếng gà, là trưa vắng, là mái nhà cũ, và là những con người tưởng đã lùi xa mà thật ra vẫn ngồi đâu đó trong trí nhớ. Ngày ấy, mọi thứ chậm hơn bây giờ. Sáng không vội vàng như bị ai xua. Chiều không rơi xuống bằng ánh đèn điện thoại. Người ta đi qua nhau còn kịp hỏi một câu, kịp nhìn mặt nhau, kịp nhớ nhà ai vừa có đám giỗ, nhà ai mới gặt xong, nhà ai có đứa nhỏ bệnh mấy hôm nay. Cái nghèo có thật, cái cực có thật, nhưng tình người cũng thật đến mức chỉ cần nhắc lại là sống mũi cay. Tôi nhớ người mẹ. Không phải vì người ấy làm chuyện gì lớn lao, mà vì những điều nhỏ được làm bằng cả tấm lòng. Ở quê, nhiều người sống một đời bình thường đến mức nếu không ai kể lại, họ sẽ trôi vào quên lãng. Nhưng chính những người bình thường ấy đã chống đỡ tuổi thơ của bao đứa trẻ. Họ là bóng mát, là bữa cơm, là lời nhắc, là bàn tay thô ráp đặt lên vai khi mình còn chưa biết đời rộng và sâu đến đâu. Câu chuyện bắt đầu ở một buổi sáng có hơi đất ẩm. Con đường dẫn ra tiếng gà còn vương dấu chân người đi chợ. Mấy bụi cỏ bên đường đẫm sương, con chó nhỏ nằm trước hiên lười biếng ngẩng đầu rồi lại ngủ. Từ xa đã nghe tiếng người gọi nhau, tiếng xe đạp cọt kẹt, tiếng nồi niêu chạm nhẹ trong những cái thúng cũ. Đó là thứ âm thanh bây giờ khó tìm lại, không phải vì nó đã mất hẳn, mà vì lòng ta đã quá ồn để nghe. Ở đó, trưa vắng hiện ra không như một món đồ, mà như một mảnh hồn của xóm cũ. Nó đi cùng những mùa nắng gắt, những ngày mưa dầm, những buổi chiều khói bếp quấn quanh mái nhà. Nó chứng kiến tụi nhỏ lớn lên, người già tóc bạc thêm, những đứa con rời quê rồi lâu lâu mới về, đứng trước sân nhà mà tự nhiên thấy mình lạc giữa nơi từng thuộc về mình nhất. Có lần tôi đứng rất lâu bên tiếng gà, chỉ để nghe lại mái nhà cũ. Âm thanh ấy, mùi hương ấy, màu sắc ấy làm ký ức sống dậy từng lớp. Nhớ cái áo cũ phơi bên hàng rào. Nhớ bàn chân trần chạy trên nền đất mát. Nhớ tiếng mẹ gọi về ăn cơm. Nhớ dáng cha ngồi ngoài hiên, im lặng vá lại một vật dụng đã sờn. Nhớ những đêm cúp điện, cả nhà ngồi gần nhau hơn, câu chuyện vì vậy cũng dài hơn. Hồi nhỏ, ta hay nghĩ quê mình nghèo. Lớn lên mới biết, có những thứ nghèo mà không thiếu. Thiếu tiền, thiếu đồ mới, thiếu những món ngon sang trọng, nhưng không thiếu người hỏi han. Không thiếu một chén cơm chan nước cá kho khi nhà bên cạnh hết gạo. Không thiếu một bàn tay dắt qua con nước. Không thiếu một lời rầy la nghe thì gắt, nhưng phía sau là nỗi lo không biết nói sao cho mềm. người mẹ thường xuất hiện trong trí nhớ tôi với dáng vẻ rất đỗi bình thường. Một chiếc nón cũ, một giọng nói quen, một thói quen lặp đi lặp lại qua bao năm tháng. Người ấy không biết mình đang để lại ký ức cho ai. Cũng như nhiều người quê khác, họ chỉ sống, chỉ làm, chỉ thương theo cách mộc mạc nhất. Vậy mà mấy chục năm sau, có người nhắc lại và thấy lòng mình ấm lên. Thời gian đi qua không hỏi ý ai. tiếng gà có thể đã đổi khác. Con đường có thể được đổ bê tông. Mái nhà lá có thể thành mái tôn. Những người từng ngồi đó có người còn, người mất. Tiếng rao cũ bị tiếng máy lấn át. Dòng kênh nhỏ có khi đã hẹp lại trong mắt người xa quê. Nhưng kỳ lạ thay, ký ức không cần nguyên vẹn mới làm ta xúc động. Chỉ một mảnh thôi cũng đủ kéo cả bầu trời cũ trở về. Có những buổi tối nơi phố thị, tôi bỗng thèm được nghe lại một tiếng gọi quê mùa. Thèm ngồi bên mâm cơm không cần chụp hình. Thèm được ăn một món giản dị mà có người gắp cho bằng sự chăm chút. Thèm cái cảm giác mình còn nhỏ, còn có thể ngủ quên mà không phải nghĩ ngày mai sẽ phải gồng thêm chuyện gì. Lúc ấy mới hiểu, quê hương không chỉ là nơi mình sinh ra. Quê hương còn là phần đời mà khi nhớ lại, ta thấy mình từng được thương rất thật. Câu chuyện này không nhằm làm ai buồn. Nó chỉ muốn giữ lại một chút hương cũ trước khi gió đời thổi tan. Bởi nếu không kể, rồi sẽ có những điều biến mất không tiếng động. Một dáng người. Một góc chợ. Một chiếc xuồng. Một mùi rơm. Một bữa cơm chiều. Một câu nói mà hồi đó ta nghe hoài thấy bình thường, đến khi không còn ai nói nữa mới thấy nó quý như vàng. Nếu hôm nay anh chị còn một nơi để gọi là quê, hãy thương lấy nơi đó. Nếu còn cha mẹ, ông bà, cô chú, hàng xóm cũ, hãy gọi về hỏi thăm khi có thể. Một cuộc gọi ngắn đôi khi làm ấm cả buổi chiều của người đang chờ. Một lần về thăm có khi vá lại nhiều khoảng trống trong lòng. Đừng đợi đến khi chỉ còn đứng trước bàn thờ mới nói những lời đáng lẽ nên nói từ lâu. Và nếu quê xưa chỉ còn trong nhớ, cũng không sao. Ta vẫn có thể giữ nó bằng cách sống chậm lại một chút, tử tế thêm một chút, kể lại cho con cháu nghe một chút. Kể rằng ngày xưa có tiếng gà, có trưa vắng, có mái nhà cũ, có những người nghèo mà rộng lòng, có những bữa cơm đơn sơ mà ăn xong nhớ cả đời. Rồi một ngày nào đó, khi tóc mình cũng bạc, có thể ta sẽ trở thành ký ức của ai khác. Mong rằng khi người ta nhớ về mình, họ không chỉ nhớ những việc ta làm, mà còn nhớ một cảm giác: cảm giác được ngồi gần một người hiền, nghe một câu chuyện cũ, và thấy lòng bình yên như trở lại căn nhà xưa trong một buổi chiều đầy gió.